Meningen over sprinklerinstallaties

Verzekeraars,
brandweer, project-
ontwikkelaars,
architecten,
Meningen over
ingenieurs,
sprinklerinstallaties
gemeentelijke
overheden:
hoe denken zij over
sprinklers?

---

Brandveiligheid, een hot item
Het onderwerp ‘brandveiligheid’ stond de afgelopen jaren meer
dan ooit in de belangstelling. Zeker ook door de indringende
gebeurtenissen in Enschede en Volendam werd bijna ieder-
een in Nederland geconfronteerd met de gevolgen van brand.
Heeft deze publiciteitsgolf ook invloed gehad op de visie van
de personen die beroepshalve met brandveiligheid te maken
hebben? Hoe denken verzekeraars, brandweermedewerkers,
projectontwikkelaars, architecten en milieu-/handhavings-ambte-
naren over brandveiligheid, en dan met name over sprinkler-
installaties? Zijn ze er in de loop van de jaren anders over gaan
1
denken? Waar komen sprinklerinstallaties bij uitstek in beeld?
Hoe zit het met de kosten? En wat betekenen sprinklers voor
de verzekeringspremies?
Met een schriftelijke enquête en mondelinge interviews zijn ant-
woorden gezocht op deze en andere vragen. Bovendien worden in
dit boekje ‘harde cijfers’ gepresenteerd: statistische gegevens
over brandveiligheid en sprinklers, zo mogelijk vergeleken met
de cijfers van eerdere jaren.

---

Wie zijn ondervraagd?
Voor de schriftelijke enquête zijn 2.402 formulieren met 14 vragen
en 13 stellingen verzonden. Hiervan zijn er 767 ingevuld terug-
ontvangen, een response van 31,9%.
Daarnaast zijn twaalf brandweer- en verzekeringsfunctionarissen
mondeling geïnterviewd.
Doelgroep
Terugontvangen
Percentage
formulieren
Opdrachtgevers/Projectontwikkelaars
25
(43,1%)
Architecten/Ontwerpbureaus
119
(22,7%)
Technisch adviesbureaus
18
(33,3%)
Brandweer
343
(35,5%)
Gemeentelijke Overheden
146
(31,8%)
2
Verzekeraars 15
(25,0%)
Bedrijfsbrandweer
89
(31,8%)
Vragen en antwoorden
Schenkt u meer aandacht aan brandpreventie in bedrijfspanden
dan 5 jaar geleden?
Een groot deel van de respondenten antwoordt hier met ‘veel meer
aandacht’ of ‘iets meer aandacht’. Bij verzekeraars, brandweer en
gemeentelijke overheden scoort ‘veel meer aandacht’ rond 40%.
Hoe belangrijk vindt u sprinklerinstallaties bij brandbeveiliging in
bedrijfspanden op een schaal van 1 tot en met 10?
Verzekeraars scoren gemiddeld het hoogst (8,4) en architecten
het laagst (6,3). Hoe meer ervaring men met sprinklers heeft, des

---

te hoger blijkt de waardering. Lage cijfers (een 5 of minder) hangen
vooral samen met het kostenaspect en de mogelijkheid van andere
preventie-maatregelen.
Hoe oordeelt u over het algemeen
over de werking van sprinklerinstallaties?
Van bijna alle doelgroepen kiest een grote meerderheid voor ‘zeer
goed’ (de hoogst mogelijke waardering) of ‘goed’. Alleen bij de archi-
tecten is het percentage ‘slechts’ 49,2%. Opvallend is het hoge
percentage ‘geen mening’ bij architecten (17,9%) en gemeente-
ambtenaren (18,4%).
Vindt u dat sprinklerinstallaties in Nederland
voldoende worden toegepast?
Veel ervaring met sprinklers gaat vaak samen met de mening dat
3
er meer sprinklers moeten worden geïnstalleerd. Ook hier zien we
een groot percentage architecten in het rijtje ‘weet niet’:
Doelgroepen
Ja
Nee
Weet niet
Opdrachtgevers/projectontwikkelaars
45,8%
29,2%
25,0%
Architecten/ontwerpbureaus
18,8%
26,8%
54,5%
Technisch adviesbureaus
23,5%
29,4%
47,1%
Brandweer
18,3%
61,9%
19,9%
Gemeentelijke overheden
20,1%
41,0%
38,8%
Verzekeringsmaatschappijen
21,4%
64,3%
14,3%
Bedrijfsbrandweer
11,8%
44,7%
43,4%
Over de reden waarom sprinklers niet voldoende worden toegepast
zijn de ondervraagden het roerend eens: de kosten. Daarnaast
speelt volgens de meeste doelgroepen ook mee dat er onvoldoende
aandacht aan brandpreventie wordt geschonken. Met name archi-
tecten halen vaak de kans op waterschade aan.

---

Is uw mening ten aanzien van sprinklerinstallaties
in de afgelopen 5 jaar veranderd?
Alles overziend heeft er geen aardverschuiving plaatsgevonden.
Bij technisch adviesbureaus, projectontwikkelaars en brandweer
zijn de meningen het vaakst in positieve zin bijgesteld (in 20% van de
gevallen), bij architecten en bedrijfsbrandweer het minst (ca. 12%).
Bij respondenten die negatiever zijn gaan denken speelde meer
dan eens de procedure rond de certificering een rol. Die werd als
‘te bureaucratisch’ ervaren.
In welke objecten zouden volgens u sprinklerinstallaties
meer toegepast moeten worden?
De meningen lopen van doelgroep tot doelgroep niet sterk uiteen.
Alleen brandweer en projectontwikkelaars noemen meer dan ge-
middeld appartementen en woningen.
Het overzicht:
4
Industrie/opslag 33,2%
Appartementen/flats 9,8%
Kantoren/ziekenhuizen 21,2%
Winkels/winkelcentra 31,4%
Anders 4,4%
Welke rol spelen sprinklerinstallaties volgens u
bij de toetsing van bouw- en vergunningaanvragen?
De meeste doelgroepen kennen een redelijk grote rol toe aan
sprinklerinstallaties toe. Alleen ... de brandweer (de toetsers dus)
en de gemeente-ambtenaren (de vergunningverleners) denken er
anders over. Rond de 40% van deze twee groepen ziet nauwelijks
een rol weggelegd voor sprinklers.

---

Stellingen en reacties
Een grote meerderheid beaamt de stelling Sprinklerinstallaties
voorkomen grote materiële brandschade. Van de verzekeraars
en brandweer zelfs 92,9% en 88,8%.
Met de stelling De kosten van sprinklerinstallaties wegen op te-
gen het risico van grote brandschade is de meerderheid van alle
groepen het helemaal of deels eens. Bij brandweer en verzeke-
raars gaat het zelfs om een meerderheid van zo’n 75%.
Binnen alle doelgroepen is tussen 60% en 70% het eens met de
stelling Sprinklerinstallaties voorkomen slachtoffers.
Meer dan 50% binnen alle doelgroepen is het eens met de stelling
5
Door toepassing van sprinklerinstallaties kunnen de verzekerings-
premies drastisch worden verlaagd. Heel belangrijk op dit punt:
64,3% van de verzekeraars zegt: ”Mee eens”.
Heel interessant is natuurlijk de mening van architecten over de
stelling Sprinklerinstallaties passen niet goed in het interieur
van veel gebouwen. Het blijkt geen eensluidend oordeel te zijn:
41,4% is het oneens met de stelling, terwijl ruim 30% de stelling
juist onderschrijft.
Vooral de doelgroepen die meer ervaring met sprinklerinstallaties
hebben, zijn het eerder eens met de stelling Sprinklerinstallaties
moeten leiden tot een reductie van brandwerendheidseisen. Uit
deze categorie zegt 59,3% ”Ja!”.
Het gestelde ‘vooroordeel’ Een sprinklerinstallatie treedt in wer-
king zodra er rook is, bestaat bij de meeste doelgroepen niet (meer).

---

Bij de respondenten met ‘sprinkler-ervaring’ is zelfs 91,3% het deels
of helemaal niet met deze stelling eens. Daarentegen kiest 24,3%
van de architecten voor ‘neutraal’.
Met name de projectontwikkelaars (88,5%), brandweer (82,4%) en
verzekeraars (78,5%) zijn het niet eens met de stelling Sprinkler-
installaties treden vaak zonder aanwijsbare reden in werking.
Bij de architecten is dit percentage slechts 44,4%. Respondenten
zonder ervaring kiezen vaak voor ‘neutraal’ (43,9%).
Feiten en cijfers over
brandbeveiliging en sprinklers
De toegenomen belangstelling voor brandveiligheid in Nederland
heeft ook installateurs aangetrokken die niet erkend zijn door het
6
Nationaal Centrum voor Preventie (NCP). Het gevolg hiervan is dat in
een aantal gevallen niet-gecertificeerde installaties zijn gerealiseerd,
waardoor brandmelding te laat of helemaal niet functioneerde en
sprinklerinstallaties niet of te laat in werking traden.
In Nederland wordt 60% van alle brandschade veroorzaakt door
slechts 0,5% van alle branden.
Uit onderzoek naar grote branden is gebleken dat de vergunning
in slechts 30% van de gevallen in orde was.
In 2001 bleek uit een inspectie van het ministerie van VROM dat
het bouwtoezicht bij de meerderheid van de gemeenten matig is,
bij een kwart zelfs onvoldoende.

---

x € 1.000.000
700
600
500
400
300
200
100
0
1999
2000*
2001
2002
Totale brandschade in niet-gesprinklerde objecten in Nederland
(door branden met schade van meer dan 1 miljoen euro)
*exclusief de vuurwerkramp in Enschede.
(Bron: Brandbrief van het Verbond van Verzekeraars)
Volgens het rapport ‘Staat van de Handhaving’ (april 2003) schieten
veel gemeenten tekort bij het verlenen en handhaven van ver-
7
gunningen.
Overige gebouwen 11%
Industrie 3%
Kantoorgebouwen 1%
Overige niet-gebouwen 21%
Overige gebouwen 35%
Personenauto 12%
Vuilcontainers en los afval 35%
Verdeling van branden naar object in 2001
(Bron: CBS)

---

Naar schatting zijn er in 2001 wereldwijd zo’n 70 miljoen sprinklers
geïnstalleerd, waarvan ongeveer 500.000 in de Benelux.
In de Verenigde Staten zijn in gebouwen met een hoog risico
sprinklerinstallaties vaak verplicht; ongeveer 90% van de hotels
en motels in de VS is gesprinklerd.
Sommige Amerikaanse staten bieden universiteiten leningen met
lage rentes aan ten behoeve van de installatie van sprinklers.
Naar verwachting zal het percentage woningen met sprinklers in
Amerika de komende jaren sterk stijgen.
In Duitsland mogen ‘ongesprinklerde’ winkels een compartiments-
grootte hebben van 5.000 m2; mét sprinklerinstallatie wordt dat
10.000 m2.
8
Duits onderzoek in opdracht van het Verband der Sachversicherer
leert dat 60% van de branden in gesprinklerde gebouwen wordt
geblust door één of twee sprinklers.
In België kampt de brandweer bij 80% van de grote industriebranden
met een tekort aan water.
Gesprinklerde compartimenten mogen in België bijna drie keer zo
groot zijn als niet-gesprinklerde, met een maximum van 30.000 m2.

---

Conclusies
Beoordeling: positief ...
De doelgroepen oordelen over het algemeen positief over sprinkler-
installaties, met name brandweer en verzekeraars. Hoe meer erva-
ring met sprinklerinstallaties, hoe positiever erover geoordeeld wordt.
Architecten antwoorden vaak ‘neutraal’. Een kwestie van onvol-
doende kennis van brandpreventie en sprinklerinstallaties?
Bij brandweer en verzekeraars bestaat in elk geval meer dan eens
de indruk dat architecten op dit gebied een achterstand hebben.
Binnen deze doelgroep denkt nog zo’n 20% dat een sprinklerinstal-
latie in werking treedt zodra er rook is.
... en steeds positiever
Met name bij brandweer, projectontwikkelaars en technisch advies-
9
bureaus zijn de meningen over sprinklers regelmatig in positieve
zin bijgesteld. De verbeterde technieken, de beheersbaarheid van
de brand en de certificering speelden hierbij een rol. Aan de andere
kant wordt door sommige verzekeraars en brandweerfunctionaris-
sen de certificering als onduidelijk en té bureaucratisch ervaren.
Vooral in de interviews kwam een voorkeur voor Amerikaanse
(NFPA/FM) of Europese (CEA) voorschriften naar voren.
Graag meer sprinklerinstallaties. En waar?
Verzekeraars en brandweer vinden dat sprinklerinstallaties in Neder-
land niet voldoende worden toegepast. Maar de brandweer vindt
niet dat ze op basis van de huidige regelgeving eisen kan stellen.
De meeste respondenten vinden dat sprinklerinstallaties meer moeten
worden toegepast in de industrie en in opslag, vanwege de hoge
risico’s. Ook winkels en winkelcentra worden vaak genoemd, omdat

---

hier veel mensen komen. Appartementen en flats worden vaak door
de brandweer en projectontwikkelaars aangegeven.
Kosten en kortingen
Het kostenaspect is de belangrijkste reden om sprinklerinstallaties
niet toe te passen. Na de grote schades van de afgelopen jaren
eisen verzekeraars echter steeds vaker sprinklerinstallaties.
Door de hogere kortingen op de premies worden sprinklerinstalla-
ties voor bedrijven aantrekkelijker.
Alternatieven?
Uit de interviews blijkt dat verzekeraars andere preventiemiddelen
niet als een alternatief zien voor sprinklers, omdat sprinklerinstal-
laties als enige de brand melden én blussen.
10
Nauwelijks nog vooroordelen, maar …
… nog steeds bestaat bij een aanzienlijk percentage van de res-
pondenten de indruk dat sprinklers veel meer waterschade ver-
oorzaken dan andere waterblusmiddelen. Onderzoeken hebben
aangetoond dat sprinklers naar verhouding minder bluswater
nodig hebben.
… nog steeds is een groot deel van de respondenten van mening
dat sprinklers veel hogere kosten met zich meebrengen dan andere
blussystemen. Het is bewezen dat de kosten van sprinklers op-
wegen tegen het risico van grote brandschade.
… nog steeds beschouwt een aantal respondenten sprinklers als
storende elementen in het interieur. Met behoud van alle functio-
naliteiten kunnen sprinklers ‘onzichtbaar’ worden geïnstalleerd.

---

Vereniging Sprinkler Installateurs • Postbus 12 • 3740 AA Baarn
Telefoon 035-5427530 • Fax 035-5427630
E-mail vsi@hetbranchebureau.nl • www.sprinkler.nl

---